زمان مطالعه : ۵ دقیقه

مهربانی، همدلی و دلسوزی کردن، نوعی زبان غیر کلامی اما شناخته شده است که آغوش تو را باز و گشاده نشان می دهد. گاهی فکر می کنیم مهربان بودن و محبت را به دیگران نشان دادن، نشانه ضعف ما است. خب، شاید اینطور باشد! ما در دنیایی زندگی می کنیم که محیط اطراف و آدم ها هر روز سعی دارند به نوعی برتری و قدرتشان را به ما اثبات کنند. استرس نداشتن، خشن و مقتدر بودن و موفقیت به نوعی به هم گره خورده اند. محبوبیت اجتماعی، غرور و تکبر، نشانه افراد موفق و قدرتمند است و نژاد پرستی و جدا کردن خود از دیگران، به نمادی از موفقیت های گروهی تبدیل شده است. اما خیلی از ما دوست نداریم روند زندگی در این دنیا همین طور بی رحمانه و خشن پیش برود. به همین دلیل باید دست به دست هم بدهیم و برای تغییر تلاش کنیم.

برخی از روانشناسان معتقدند خشن و زننده بودن، نوعی روش مراقبت از خود است: کسی که احساس ضعف و ترس می کند؛ تلاش می کند دیگران را از خود دور نگه دارد تا به او آسیبی وارد نشود و کسی با او بدرفتاری نکند. از این زاویه، مردم زمانی دچار خشونت، سختی و رفتار زننده می شوند که از خودشان ناراضی و ناراحت باشند و ترس ها، نارضایتی ها و آشوب های درونی شان را به کسانی که اطراف آن ها هستند، با نمایش خشونت و بدرفتاری، انتقال می دهند. بر عکس این مورد، انسان های مهربان ترجیح می دهند به جای تمرکز روی نقاط ضعف خود و دوری کردن از آنها، قدرت ریسک پذیری داشته باشند و در ارتباط با دیگران، پذیرا و گشاده باشند. 

در واقع می توانیم بگوییم مهربانی نوعی شجاعت است که با قهرمان پروری و خود را تافته جدا بافته دانستن مبارزه می کند. این روحیه نیاز به تشویق دارد. سخاوتمندی و بخشش هم نوعی مهربانی است. روحیه محبت کردن به دیگران آنقدر در برخی از جوامع و فرهنگ ها کمرنگ شده که بسیاری افراد تصور می کنند هرکس به آنها محبت می کند و چیزی در اختیارشان قرار می دهد، حتماً درخواستی دارد و از آنها می خواهد در ادامه کاری انجام دهند. بنابراین مهم است که به یاد داشته باشیم مهربان بودن هم نیاز به مراقبت از خود دارد و قرار نیست با محبت کردن به دیگران، زمینه آسیب پذیری و توهین به خودمان یا استثمار دیگران را فراهم کنیم.

متأسفانه در زمانه ای زندگی می کنیم که هر لحظه انتظار این را داریم کسی به ما آسیبی برساند یا اتفاقی بیفتد که ناخوشایند باشد. اگر تجربه تلخی هم از بابت موضوعی در ذهن داشته باشیم، این ترس از اجتماع بیشتر و بزرگتر می شود. همانطور که می دانیم، وقایع تلخ خیلی بیشتر در حافظه می مانند؛ اما تلاش فردی هرکدام از ما برای تغییر این روحیه و رویکرد می تواند اثرات بسیار مفیدی در پی داشته باشد. زندگی در ترس یا بی اعتمادی دائمی نسبت به مردم، می تواند دردناک و آسیب زننده باشد و در واقع هیچ کمکی به بهبود این شرایط نمی کند. انسان، موجودی اجتماعی است که نیاز به زندگی با بقیه افراد و برقراری ارتباط دارد. شادی ما وابسته به ارتباطات مثبت با دیگران است. 

چرا ما به اینترنت و ارتباطات مجازی انقدر وابسته ایم؟ شبکه های اجتماعی امکان ارتباط با افرادی از طبقات و فرهنگ ها و اعتقادات مختلف را برای ما فراهم می کنند و ما می توانیم با کسی که هیچ شناخت درست و دقیقی از او نداریم، ارتباط عمیقی برقرار کنیم؛ اما تجربه ثابت کرده این ارتباطات اینترنتی می تواند جنبه های مثبت و منفی فراوانی داشته باشد. کامنت های خشمگینانه و اظهار نظرهای توهین آمیز، تنها بخش کوچکی از وقایع ناخوشایند ارتباطات اینترنتی در شبکه های مجازی هستند؛ اما ترس مردم از اجتماع حقیقی و عدم برقراری ارتباط صحیح در ارتباطات میان فردی و اجتماعی، باعث شده هرچه بیشتر به ارتباطات اینترنتی رو بیاورند و در مواقعی برای پنهان کردن خود، مخفی کردن نقص ها یا برقراری ارتباطات خاص، از خود واقعی شان فاصله بگیرند و نقش بازی کنند. 

در چنین شرایط دشواری است که هرکس تلاش می کند برای محافظت از خود، پیله ای سخت و محکم دور خودش ایجاد کند تا کمتر آسیب ببیند؛ به همین دلیل مهربان بودن سخت تر و نایاب تر شده است. ما ترجیح می دهیم به کسی مهربانی کنیم که هوای ما را دارد و ما را با تمام نقص هایمان می شناسد و دوستمان دارد؛ تا کسی که به دلیل عدم شناخت از او می ترسیم ولی تحسینش می کنیم. اگر فکر کردن در مورد موضوعات منفی و بدبینانه را کنار بگذاریم و تصور نکنیم که مهربان بودن به معنای ضعف و آسیب پذیری است، می توانیم خیلی ساده این نیاز وجودی مان را برطرف کنیم و به دیگران مهر بورزیم.

چطور مهربان تر باشیم؟ و چطور تعادل را در مهربان بودن و محبت کردن به دیگران رعایت کنیم؟ روانشناسان معتقدند مهربان بودن به عوامل مختلفی وابسته است و فاکتورهای متنوعی دارد که در ادامه چند مورد مهم آن ها را با هم بررسی می کنیم:

  • همدلی: سعی کن در جریان افکار، عواطف و نیازهای یک دوست صمیمی قرار بگیری و دلیل عصبانیت یا خشم یا ترس او را متوجه شوی. نیازی نیست برای رفع مشکلات او تلاش خاصی بکنی، گاهی یک همدلی ساده و شنیدن حرف ها می تواند بزرگ ترین مهربانی باشد.
  • تواضع و فروتنی: به جای فخر فروشی و خودستایی در مورد دستاوردها و موفقیت هایی که داری، سعی کن به دیگران هم کمک کنی موفق شوند و در کارهایشان پیشرفت کنند.
  • صبر: تلاش نکن خواسته هایت را خیلی سریع به مرحله انجام برسانی و برای شادی خودت، دیگران را به رنج بیندازی. اگر مدتی است در صف عابر بانک ایستاده ای، باید بپذیری که سرعت کار دستگاه کند است و تو نباید با جلو زدن از صف، کار خودت را زودتر پیش ببری.
  • سخاوتمندی: به کسی که از جهت مادی یا معنوی نیازی دارد، بدون توقع کمک کن. شاید کمک های کوچک تو، درد بزرگی را از کسی دوا کند.
  • احترام: بدون بحث و جدل با دیگران صحبت کن و هرگز صمیمیت را با بی احترامی و توهین جایگزین نکن. 
  • قدردانی: بابت زحمات یا تلاش های دیگران قدردان باش و حس خودت را به آنها منتقل کن. به کسی که دوستش داری احساست را بیان کن و از بابت حضور او در زندگی ات سپاسگزار باش. گاهی تمام داشته های ما، همین آدم هایی هستند که صادقانه دوستمان دارند.

شاید باور نکنی اما مهربان بودن و بدون توقع به دیگران محبت کردن، یکی از مهم ترین راه حل ها برای شادی و آرامش درونی است. با این حال این مهربانی نباید به ابزاری برای سوء استفاده تبدیل شود؛ بنابراین آگاه باش که به چه کسی محبت می کنی و اگر احساس کردی در اثر لطف و محبت تو، در معرض آسیب قرار گرفته ای، سریعاً از خودت مراقبت کن و این رابطه را دوباره ارزیابی کن.

منودلیار مقاله های زیر را به تو پیشنهاد می کند: 

راه حل هایی ساده برای آرامش پیدا کردن

چطور یک رابطه عاشقانه سالم و ماندگار داشته باشیم

چطور با ۵ دقیقه مدیتیشن، استرس را کنترل کنیم